 | Kelas : | 10 |
|---|---|---|
| Pengarang : | Sri Utami, Sugiarti, Suroto, A. Sosa | |
| Penerbit : | Pusat Perbukuan Departemen Pendidikan Nasional | |
| Tahun : | 2008 |
Materi Bahasa dan Sastra Indonesia 1
SEMESTER 1
Kata Sambutan ………………………………………………………………………………………………………. iii
Kata Pengantar ………………………………………………………………………………………………………. iv
Daftar Isi ……………………………………………………………………………………………………………… v
Petunjuk Penggunaan Buku ……………………………………………………………………………………….. ix
BAB 1PERISTIWA
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 1
1.1
Teks Nonberita ……………………………………………………………………………………………….. 1
1.2 Teks Berita ……………………………………………………………………………………………………. 3
1.3 Unsur-unsur Sastra dalam Teks …………………………………………………………………………… 4
1.4 Paragraf ………………………………………………………………………………………………………..8
1.5 Menulis Deskripsi …………………………………………………………………………………………….. 9
1.6 Unsur Serapan Asing ……………………………………………………………………………………….. 10
1.7 Mendengarkan Puisi …………………………………………………………………………………………. 11
1.7.1 Lapis Struktur Puisi ………………………………………………………………………………. 11
1.7.2 Lapis Makna Puisi ………………………………………………………………………………… 13
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………….. 14
Evaluasi ………………………………………………………………………………………………………….. 14
BAB 2LINGKUNGAN
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 17
2.1
Membaca Puisi ……………………………………………………………………………………………….. 17
2.2 Macam-macam Majas ………………………………………………………………………………………. 19
2.3 Diskusi ………………………………………………………………………………………………………….22
2.3.1 Memperkenalkan Diri dalam Diskusi ………………………………………………………….. 22
2.3.2 Memberi Tanggapan …………………………………………………………………………….. 22
2.3.3 Bahan Diskusi ……………………………………………………………………………………… 24
2.4 Kalimat Tunggal ……………………………………………………………………………………………… 25
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………….. 26
Evaluasi ………………………………………………………………………………………………………….. 27
BAB 3KESENIAN
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 29
vi
Bahasa dan Sastra Indonesia Kelas X SMA/MA
3.1 Menulis Kreatif ……………………………………………………………………………………………….. 29
3.1.1 Rekaan …………………………………………………………………………………………….. 29
3.1.2 Kejadian yang Sesungguhnya………………………………………………………………….. 31
3.2 Jenis dan Pola Pengembangan Paragraf ……………………………………………………………….. 32
3.2.1 Jenis Paragraf …………………………………………………………………………………….. 32
3.2.2 Pola Pengembangan …………………………………………………………………………….. 34
3.3 Perluasan Kalimat Tunggal …………………………………………………………………………………. 35
3.4 Pengalaman Lucu ……………………………………………………………………………………………. 36
3.5 Menulis Puisi Lama ………………………………………………………………………………………….. 37
3.6 Membaca Cepat ……………………………………………………………………………………………… 38
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………….. 41
Evaluasi ………………………………………………………………………………………………………….. 42
BAB 4PENDIDIKAAN
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 45
4.1
Membaca Ekstensif ………………………………………………………………………………………….. 45
4.2 Mencatat Sumber Tertulis …………………………………………………………………………………. 47
4.1.1 Kutipan …………………………………………………………………………………………….. 47
4.1.2 Membuat Daftar Pustaka (Bibliografi) ………………………………………………………… 48
4.3 Imbuhan Asing ……………………………………………………………………………………………….. 50
4.4 Hal yang Menarik dalam Cerpen ………………………………………………………………………….. 51
4.5 Pola Pengembangan Paragraf Deskripsi …………………………………………………………………. 56
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………….. 58
Evaluasi ………………………………………………………………………………………………………….. 59
BAB 5TEKNOLOGI
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 61
5.1
Membaca Ekstensif ………………………………………………………………………………………….. 61
5.1.1 Sumber Tertulis 1 ………………………………………………………………………………… 62
5.1.2 Sumber Tertulis 2 ………………………………………………………………………………… 62
5.1.3 Sumber Tertulis 3 ………………………………………………………………………………… 63
5.2 Catatan Kaki ………………………………………………………………………………………………….. 65
5.3 Eksposisi ……………………………………………………………………………………………………….67
5.3.1 Wacana Eksposisi ………………………………………………………………………………… 67
5.3.2 Pola Pengembangan Proses ……………………………………………………………………. 68
5.4 Membaca Cerpen ……………………………………………………………………………………………. 70
5.5 Imbuhan meng – ……………………………………………………………………………………………… 73
5.5.1 Bentuk dan Fungsi Imbuhan meng – …………………………………………………………… 73
5.5.2 Makna Imbuhan meng – …………………………………………………………………………. 73
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………….. 75
Evaluasi ………………………………………………………………………………………………………….. 76
vii
Daftar Isi
SEMESTER 2
BAB 6KETENAGAKERJAAN
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 79
6.1
Membaca Cepat ……………………………………………………………………………………………… 79
6.2 Imbuhan meng-kan dan meng-i …………………………………………………………………………… 82
6.2.1 Bentuk dan Fungsi Imbuhan meng-kan dan meng-i ……………………………………….. 82
6.2.2 Makna Imbuhan meng-kan …………………………………………………………………….. 82
6.2.3 Makna Imbuhan meng-i …………………………………………………………………………. 83
6.3 Membaca Puisi ……………………………………………………………………………………………….. 85
6.4 Menulis Puisi ………………………………………………………………………………………………….. 89
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………….. 91
Evaluasi ………………………………………………………………………………………………………….. 91
BAB 7PERTANIAN
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 93
7.1
Indeks …………………………………………………………………………………………………………..93
7.2 Membaca Sastra …………………………………………………………………………………………….. 95
7.3 Wawancara …………………………………………………………………………………………………… 98
7.3.1 Membaca Hasil Laporan Wawancara …………………………………………………………. 98
7.3.2 Hal-hal yang Harus Diperhatikan dalam Wawancara ……………………………………… 100
7.3.3 Membuat Laporan Wawancara ………………………………………………………………… 101
7.4 Imbuhan memper-kan dan memper-i ……………………………………………………………………. 102
7.4.1 Imbuhan memper-kan …………………………………………………………………………… 102
7.4.2 Imbuhan memper-i ………………………………………………………………………………. 103
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………….. 104
Evaluasi ………………………………………………………………………………………………………….. 104
BAB 8KEPENDUDUKAN
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 107
8.1
Fakta dan Opini ………………………………………………………………………………………………. 107
8.2 Mencari Sumber Kutipan …………………………………………………………………………………… 110
8.3 Memberikan Kritik ……………………………………………………………………………………………. 112
8.4 Puisi ……………………………………………………………………………………………………………. 116
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………………… 118
Evaluasi ……………………………………………………………………………………………………………….. 118
BAB 9SUMBER DAYA MANUSIA
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 121
9.1
Mendengarkan Informasi …………………………………………………………………………………… 121
9.2 Paragraf Persuasif …………………………………………………………………………………………… 123
viii
Bahasa dan Sastra Indonesia Kelas X SMA/MA
9.3 Menulis Resensi Nonsastra ………………………………………………………………………………… 125
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………………… 128
Evaluasi ……………………………………………………………………………………………………………….. 129
BAB 10KESEHATAN
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 131
10.1
Menyampaikan Informasi dari Berbagai Sumber ………………………………………………………. 131
10.2 Membaca Sastra …………………………………………………………………………………………….. 133
10.3 Paragraf Argumentatif ………………………………………………………………………………………. 136
10.4 Sufiks -an dan -kan , Konfiks ke-an ……………………………………………………………………….. 138
10.4.1 Sufiks -kan ………………………………………………………………………………………… 138
10.4.2 Sufiks -an ………………………………………………………………………………………….. 139
10.4.3 Konfiks ke-an ……………………………………………………………………………………… 140
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………………… 141
Evaluasi ……………………………………………………………………………………………………………….. 142
BAB 11KESENJANGAN SOSIAL
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 145
11.1
Cerpen ………………………………………………………………………………………………………….145
11.1.1 Membaca Cerpen ………………………………………………………………………………… 146
11.1.2 Menulis Cerpen …………………………………………………………………………………… 151
11.1.2 Resensi Fiksi ………………………………………………………………………………………. 151
11.2 Membaca Sastra …………………………………………………………………………………………….. 153
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………………… 155
Evaluasi ……………………………………………………………………………………………………………….. 155
BAB 12KEREMAJAAN
Pendahuluan …………………………………………………………………………………………………… 157
12.1
Membaca Tabel dan Grafik ………………………………………………………………………………… 157
12.2 Pidato ………………………………………………………………………………………………………….. 160
12.2.1 Teks Pidato ………………………………………………………………………………………… 160
12.2.2 Peranan Pidato ……………………………………………………………………………………. 161
12.2.3 Langkah-langkah Pidato …………………………………………………………………………. 161
12.2.4 Metode Pidato …………………………………………………………………………………….. 162
12.2.5 Tujuan Pidato ……………………………………………………………………………………… 162
12.3 Kalimat Efektif ………………………………………………………………………………………………… 163
Rangkuman …………………………………………………………………………………………………………… 164
Evaluasi ……………………………………………………………………………………………………………….. 166
Glosarium …………………………………………………………………………………………………………….. 167
Daftar Pustaka ……………………………………………………………………………………………………….. 171
Indeks …………………………………………………………………………………………………………………. 173