![]() | Kelas : | 11 |
|---|---|---|
| Pengarang : | Nur Wahyu Rochmadi | |
| Penerbit : | Pusat Perbukuan Departemen Pendidikan Nasional | |
| Tahun : | 2008 |
Materi Ilmu Pengetahuan Sosial Jilid 2
DAFTAR ISI
BAB 1………………………………………………………………………………………………………………..1
MANUSIA SEBAGAI MAKHLUK SOSIAL……………………………………………………….. 1
A. MANUSIA SEBAGAI MAKLUK INDIVIDU……………………………………………….. 1
B. MANUSIA SEBAGAI MAKLUK SOSIAL………………………………………………… 2
C. KEPRIBADIAN…………………………………………………………………………………………. 9
1. Unsur-Unsur Kepribadian………………………………………………………………….. 14
2. Faktor-faktor yang Berpengaruh dalam Pembentukan Kepribadian.21
3. Teori Kepribadian……………………………………………………………………………….. 30
4. Bentuk Kepribadian Manusia…………………………………………………………….. 40
D. INTERAKSI SOSIAL………………………………………………………………………………. 43
1. Syarat-syarat Terjadinya Interaksi Sosial…………………………………………. 45
E. RINGKASAN…………………………………………………………………………………………… 62
BAB 2……………………………………………………………………………………………………………… 65
KEBANGKITAN NASIONAL…………………………………………………………………………… 65
A. KOLONIALISME DAN IMPERIALISME DI INDONESIA…………………………. 65
1. Imperialisme Belanda dan Inggris…………………………………………………….. 66
2. Perlawanan Menentang Praktek Imperialisme dan Kolonialisme……. 75
3. Dampak Kolonialisme dan Imperialisme di Indonesia…………………….. 85
B. KESADARAN NASIONAL…………………………………………………………………….. 110
1. Semangat Kebangsaan (Nasionalisme)…………………………………………. 110
Gebyar-Gebyar …………………………………………………………………………………………… 1
2. Sebab-sebab Timbulnya Nasionalisme…………………………………………… 111
3. Tujuan Nasionalisme………………………………………………………………………… 111
4. Akibat Nasionalisme…………………………………………………………………………. 112
5. Tahap-tahap Pertumbuhan Nasionalisme………………………………………. 112
6. Faktor Pendorong Munculnya Nasionalisme di Indonesia……………. 113
7. Perbedaan Nasionalisme Asia dan Eropa………………………………………. 113
8. Konsep Lain yang Berhubungan dengan Nasionalisme……………….. 114
C. PERGERAKAN NASIONAL………………………………………………………………….. 115
1. Pengertian…………………………………………………………………………………………. 115
2. Faktor Pendorong Munculnya Pergerakan Nasional Indonesia……. 116
3. Organisasi Pergerakan Nasional Indonesia……………………………………. 119
D. IDENTITAS NASIONAL………………………………………………………………………… 139
1. Pengertian…………………………………………………………………………………………. 139
2. Proses Pembentukan Identitas Nasional………………………………………… 140
3. Faktor yang Mempengaruhi Pembentukan Identitas Nasional……… 141
4. Simbol-Simbol Kenegaraan sebagai Identitas Nasional………………… 143
E. RINGKASAN…………………………………………………………………………………………. 150
BAB 3……………………………………………………………………………………………………………. 156
KEBUTUHAN MANUSIA………………………………………………………………………………. 156
A. KEBUTUHAN HIDUP MANUSIA…………………………………………………………… 156
B. MACAM-MACAM KEBUTUHAN MANUSIA……………………………………….. 161
1. Kebutuhan Menurut Intensitasnya……………………………………………… 161
2. Kebutuhan Menurut Sifatnya………………………………………………………. 162
3. Kebutuhan Menurut Waktu………………………………………………………….. 162
Kebutuhan Menurut Wujud………………………………………………………….. 163
5. Kebutuhan Menurut Subyek………………………………………………………… 163
C. UPAYA MANUSIA MEMENUHI KEBUTUHAN……………………………………. 165
D. ALAT PEMUAS KEBUTUHAN……………………………………………………………. 168
E. NILAI KEGUNAAN………………………………………………………………………………… 170
F. MASALAH POKOK EKONOMI…………………………………………………………… 172
G. RINGKASAN………………………………………………………………………………………… 174
BAB 4……………………………………………………………………………………………………………. 176
KONSEP-KONSEP EKONOMI……………………………………………………………………… 176
A. KEGIATAN PEREKONOMIAN……………………………………………………………… 176
B. PRODUKSI………………………………………………………………………………………….. 177
C. SISTEM PEREKONOMIAN…………………………………………………………………. 184
1. Sistem Ekonomi Pasar Bebas atau Liberal………………………………… 184
2. Sistem Ekonomi Campuran…………………………………………………………. 187
3. Sistem Ekonomi Perencanaan Terpusat atau Terencana………….. 187
4. Sistem Ekonomi Kapitalis Pasar Negara Maju……………………………….. 188
5. Ekonomi Sosialis Pasar……………………………………………………………………. 189
D. PELAKU KEGIATAN EKONOMI…………………………………………………………. 190
E. PRINSIP EKONOMI…………………………………………………………………………….. 191
F. MOTIF EKONOMI………………………………………………………………………………… 194
G. PERMINTAAN (DEMAND)………………………………………………………………… 195
H. PENAWARAN (SUPPLY)……………………………………………………………………. 197
I. KESEIMBANGAN HARGA………………………………………………………………….. 199
J. BENTUK-BENTUK STRUKTUR PASAR…………………………………………….. 203
1. Pasar Persaingan Sempurna………………………………………………………. 205
2. Pasar Monopolistik………………………………………………………………………. 205
3. Pasar Oligopoli…………………………………………………………………………….. 205
4. Pasar Monopoli…………………………………………………………………………….. 205
K. KAPITAL……………………………………………………………………………………………….. 206
1. Sumber-Sumber Kapital…………………………………………………………………… 208
f. Investasi asing…………………………………………………………………………………… 213
L. TEKNOLOGI DAN FUNGSI WIRASWASTA…………………………………………. 218
1. Teknologi…………………………………………………………………………………………… 219
2. Wiraswasta………………………………………………………………………………………… 221
3. Terbentuknya Wiraswasta……………………………………………………………….. 223
4. Inovasi……………………………………………………………………………………………….. 224
M. RINGKASAN………………………………………………………………………………………… 229
BAB 5……………………………………………………………………………………………………………. 232
STRUKTUR SOSIAL…………………………………………………………………………………….. 232
A. MASYARAKAT…………………………………………………………………………………….. 233
1. Komunitas (community)…………………………………………………………………… 234
2. Pengelompokkan Masyarakat………………………………………………………….. 234
B. PELAPISAN MASYARAKAT………………………………………………………………… 236
1. Sifat-Sifat Lapisan Masyarakat………………………………………………………… 239
2. Kelas-Kelas dalam Masyarajat (Social Classes)………………………… 240
3. Dasar Lapisan Masyarakat………………………………………………………….. 241
4. Unsur-Unsur Lapisan Masyarakat………………………………………………. 242
C. STRUKTUR SOSIAL…………………………………………………………………………….. 247
D. PRANATA SOSIAL………………………………………………………………………………. 259
1. Ciri Umum Pranata Sosial………………………………………………………………… 259
3. Pengelompokkan Pranata Sosial…………………………………………………….. 260
4. Tipe-Tipe Pranata Sosial………………………………………………………………….. 261
5. Proses Pembentukan Pranata Sosial………………………………………………. 262
6. Fungsi Pranata Sosial………………………………………………………………………. 262
a. Pranata Keluarga……………………………………………………………………………………… 263
b. Pranata Pendidikan…………………………………………………………………………………. 264
c. Pranata Agama………………………………………………………………………………………… 264
d. Pranata Ekonomi……………………………………………………………………………………… 264
e. Pranata Politik………………………………………………………………………………………….. 264
E. MOBILITAS SOSIAL…………………………………………………………………………….. 265
1. Cara Untuk Melakukan Mobilitas Sosial………………………………………….. 266
2. Faktor Penghambat Mobilitas Sosial ……………………………………………….. 267
3. Beberapa Bentuk Mobilitas Sosial………………………………………………….. 268
a. Mobilitas sosial horizontal……………………………………………………………….. 268
b. Mobilitas sosial vertikal …………………………………………………………………… 269
c. Mobilitas antargenerasi …………………………………………………………………… 269
d. Mobilitas intragenerasi ……………………………………………………………………. 270
e. Gerak Sosial Geografis ……………………………………………………………………. 270
4. Faktor-faktor yang Mempengaruhi Mobilitas Sosial………………….. 270
5. Saluran-Saluran Mobilitas Sosial………………………………………………… 271
6. Dampak Mobilitas Sosial……………………………………………………………… 273
7. Masyarakat Pedesaan (Rural Community) dan Masyarakat Perkotaan
(Urban Community)………………………………………………………………………………. 274
F. PERUBAHAN SOSIAL………………………………………………………………………….. 279
G. RINGKASAN………………………………………………………………………………………… 281
BAB 6……………………………………………………………………………………………………………. 285
KONFLIK SOSIAL………………………………………………………………………………………… 285
A. PENGERTIAN KONFLIK SOSIAL………………………………………………………… 285
B. SUMBER KONFLIK SOSIAL………………………………………………………………… 292
1. Faktor Penyebab Konflik……………………………………………………………………… 294
a. Perbedaan individu…………………………………………………………………………… 294
b. Perbedaan latar belakang kebudayaan…………………………………………… 295
c. Perbedaan kepentingan antara individu atau kelompok……………….. 295
d. Perubahan-perubahan nilai yang cepat dan mendadak dalam
masyarakat……………………………………………………………………………………………. 296
C. BENTUK KONFLIK SOSIAL……………………………………………………………….. 296
D. PROSES KONFLIK……………………………………………………………………………… 299
E. POLA PENYELESAIAN KONFLIK……………………………………………………… 301
1. Macam-macam Pola Pengelolaan Konflik………………………………….. 304
2. Faktor-faktor yang Mempengaruhi Pola Penyelesaian Konflik…. 308
F. RINGKASAN……………………………………………………………………………………….. 312
BAB 7……………………………………………………………………………………………………………. 315
MASYARAKAT MULTIKULTUR…………………………………………………………………… 315
A. KEBUDAYAAN (CULTURE)……………………………………………………………….. 315
1. Wujud Kebudayaan…………………………………………………………………………… 317
2. Unsur-unsur Kebudayaan……………………………………………………………. 318
3. Kebudayaan sebagai Peradaban………………………………………………… 322
4. Kebudayaan sebagai mekanisme stabilisasi………………………………….. 324
B. MULTIKULTURAL………………………………………………………………………………. 326
v C.
SEJARAH MULTIKULTURALISME…………………………………………………….. 335
D. PENDIDIKAN MULTIKULTURAL………………………………………………………… 336
1. Tujuan Pendidikan Multikultural…………………………………………………. 339
2. Dimensi-dimensi Pendidikan Multikultural…………………………………. 342
2. Tahap-tahap Pengembangan Pendidikan Multikultural…………….. 344
D. RINGKASAN……………………………………………………………………………………….. 346
BAB 8……………………………………………………………………………………………………………. 351
KERAGAMAN BUDAYA………………………………………………………………………………. 351
A. BUDAYA LOKAL BUDAYA ASING DAN KEBUDAYAAN NASIONAL.351
B. HUBUNGAN ANTAR BUDAYA…………………………………………………………… 369
1. Budaya dan Komunikasi……………………………………………………………… 369
D. MASALAH KERAGAMAN BUDAYA…………………………………………………… 385
1. Primordialisme……………………………………………………………………………… 385
2. Konflik dan Integrasi Bangsa………………………………………………………. 387
3. Integrasi Nasional………………………………………………………………………… 389
4. Stereotif Etnis (Suku Bangsa)……………………………………………………… 390
E. KEUNTUNGAN DARI KERAGAMAN BUDAYA………………………………….. 393
F. SIKAP TOLERANSI DAN EMPATI PADA MASYARAKAT YANG
BERAGAM BUDAYANYA…………………………………………………………………………. 394
1. Empati dan Prasangka……………………………………………………………………… 395
G. RINGKASAN……………………………………………………………………………………….. 399
BAB 9……………………………………………………………………………………………………………. 404
SUMBERDAYA ALAM………………………………………………………………………………….. 404
A. PENGERTIAN SUMBERDAYA ALAM………………………………………………… 404
B. SIFAT DAN MACAM SUMBERDAYA ALAM……………………………………… 406
C. RUANG LINGKUP SUMBERDAYA ALAM…………………………………………. 421
D. PERMASALAHAN SUMBERDAYA ALAM…………………………………………. 422
E. KETERBATASAN SUMBER DAYA ALAM…………………………………………. 423
F. PENGELOLAAN SUMBERDAYA ALAM…………………………………………….. 426
1. Prinsip Daya Toleransi…………………………………………………………………. 427
2. Prinsip Hukum Minimum……………………………………………………………… 427
3. Prinsip Faktor Pengontrol……………………………………………………………. 427
4. Prinsip Ketanpabalikan……………………………………………………………….. 428
5. Prinsip Pembudidayaan………………………………………………………………. 428
6. Prinsip Holisme……………………………………………………………………………. 428
7. Pendekatan Progresif………………………………………………………………….. 428
G. PENTINGNYA TEKNOLOGI DALAM PENGGUNAAN SUMBER-
SUMBER ALAM………………………………………………………………………………………… 429
H. FAKTOR-FAKTOR SOSIAL BUDAYA DAN PENGGUNAAN SUMBER-
SUMBER ALAM………………………………………………………………………………………… 430
I. KEADAAN EKONOMI YANG MEMBATASI PENGGUNAAN SUMBER-
SUMBER ALAM………………………………………………………………………………………… 431
J. RINGKASAN……………………………………………………………………………………….. 434
LAMPIRAN A……………………………………………………………………………………………………. 1

